Ogen

Cavia’s zien in kleur, maar niet uitzonderlijk goed zoals mensen dat doen. De ogen van de cavia zijn niet bepaald essentieel voor het leven van een cavia. Reuk en geluid zijn belangrijker voor dit dier. Mocht een cavia de ogen verliezen, dan lijkt deze daar geen enorme hinder van te ervaren. Let wel, rode ogen bij een cavia zijn erg lichtgevoelig.

Oogaandoeningen kunnen er vreselijk ernstig uitzien, maar zijn verrassend goed te behandelen. Het herstel van een oog, kan je werkelijk verstelt doen staan. Helaas worden ogen nog weleens (te snel) verwijderd, mogelijk ingegeven door het feit dat cavia-ogen niet zo essentieel zijn. Echter als je een operatie aan een cavia kunt voorkomen, dan heeft dat altijd de voorkeur. En dat kan vaak, want het meest recente caviakundige inzicht stelt “Oogjes zijn gemakkelijk te behandelen!”

OOGBESCHADIGING

Oogbeschadigingen komen relatief veel voor bij de cavia. Het kan ontstaan door een takje, een stukje hooi of een scherp nageltje van een huisgenoot. Gelukkig zijn de meeste beschadigingen in verreweg de meeste gevallen goed te behandelen. 

Foto 1: Normaal gezond oog (links) en beschadigd ontstoken oog (rechts).

Hoe herken je een cavia met een oogbeschadiging?
Een beschadiging ontstaat door iets dat in het oog komt en daardoor is het meestal één oog waaraan of waarin je iets afwijkends ziet. Je ziet bijvoorbeeld een wit wazig vlekje in één oog van jouw cavia, het oog kan wat tranen, de cavia trekt een beetje met het oog of het oog zit net iets dichter dan het andere oog. Soms zit de boosdoener (takje, stukje hooi) zelfs nog in het oog!
Symptomen: Wit vlekje in het oog, troebel oog, traanoog, trekt met het oog (zie foto 1.)

Hoe kan de dierenarts een oogbeschadiging vaststellen?
Om te controleren of het hoornvlies van het oog beschadigd is druppelt de dierenarts een kleurstof (Fluoresceïne) in het aangetaste oog. Fluoresceïne is fel groen van kleur; fluoriserend. Deze kleurstof hecht zich aan de beschadiging en zo kan de dierenarts beoordelen waar de beschadiging zich bevindt en of het hoornvlies ‘doorboort’ is. De kleur verdwijnt ook vanzelf weer en soms komt het via het neusje naar buiten.
Diagnostiek: Fluoresceïnetest

Wat kan de dierenarts voor jouw cavia doen?
Indien het een oppervlakkige beschadiging op het hoornvlies betreft, dan is het goed te behandelen met een oogzalf. Indien het oog niet ontstoken (geïnfecteerd) is, volstaat een oogzalf met vitamine A. Het oog kan geïrriteerd zijn en zelfs ontstoken zijn of raken na een beschadiging, en daarom zal een dierenarts meestal een oogzalf met antibiotica voorschrijven.
Een diepere beschadiging (het hoornvlies is volledig doorboort) moet gehecht worden door de dierenarts.
Behandeling bij oppervlakkige beschadiging: Oogzalf met vitamine A (bijvoorbeeld Opthosan) en/of antibiotica (bijvoorbeeld isathal of terramycin).
Behandeling bij diepe beschadiging: Een doorboort hoornvlies moet gehecht worden. Dit kan alleen op een verse wond. Daarna behandelen met oogzalf met vitamine A (bijvoorbeeld Opthosan) en/of antibiotica (bijvoorbeeld isathal of terramycin).

Wat kun je zelf doen?
Controleer of je de juiste oogzalf hebt meegekregen. Volg de instructies die de dierenarts geeft goed op. Zie je binnen enkele dagen na aanvang van de behandeling met de oogzalf geen verbetering of zelfs irritatie*? Ga dan zo spoedig mogelijk terug na de dierenarts.
*Cavasan is een veel voorgeschreven oogzalf met antibiotica, echter kan deze zalf bij cavia’s irritaties in het oog geven!

Wat kun je beter niet doen?
Te lang wachten met naar de dierenarts gaan. Want hoe eerder een oog goed behandeld wordt, des te succesvoller het resultaat.

OOGINFECTIE

Hoe herken je een cavia met een ooginfectie?
Een ontstoken of geïnfecteerd oog komt sterk overeen met de gevolgen van een oogbeschadiging. Alleen hoeft nu het takje, het stukje hooi of de huisgenoot niet de oorzaak te zijn. Een oogontsteking kan het gevolg zijn van een beschadiging, maar ook het gevolg zijn van een bacterie waarmee de cavia in aanraking is gekomen.
Symptomen: Wit vlekje in het oog, troebel oog, traanoog, trekt met het oog, korstjes bij en rondom het oog.

Hoe kan de dierenarts een ooginfectie vaststellen?
Bij een ooginfectie kan het zijn dat de dierenarts besluit te onderzoeken of dit door een beschadiging komt en de fluoresceïnetest doen. Verder zal de dierenarts het oog bekijken en een flink ontstoken oog is doorgaans goed te herkennen. Soms is een oogontsteking het gevolg van een abces in de bovenkaak of kop van de cavia, of een symptoom van een luchtweginfectie. Om deze mogelijke diagnoses uit te sluiten, kan de dierenarts besluiten aanvullend onderzoek te doen.
Diagnostiek: Fluoresceïnetest, lichamelijk onderzoek.
Aanvullend: Röntgenfoto (abces, longen), luchtwegonderzoek met de stethoscoop.

Wat kan de dierenarts voor jouw cavia doen?
Voor het geïnfecteerde oog schrijft de dierenarts een oogzalf met antibiotica voor. Indien er binnen enkele dagen onvoldoende herstel optreedt, is het belangrijk dat de cavia een andere oogzalf met een ander type antibiotica krijgt.
Behandeling: Oogzalf met antibiotica (bijvoorbeeld isathal of terramycin; indien onvoldoende verbetering trafloxal).

Wat kun je zelf doen?
Controleer of je de juiste oogzalf hebt meegekregen met antibiotica. Een oogzalf met alleen vitamine A (Opthosan) is niet voldoende! Volg de instructies die de dierenarts geeft goed op. Zie je binnen enkele dagen na aanvang van de behandeling met de oogzalf geen verbetering of zelfs irritatie*? Ga dan zo spoedig mogelijk terug na de dierenarts.
*Cavasan is een veel voorgeschreven oogzalf met antibiotica, echter kan deze zalf bij cavia’s irritaties in het oog geven!

Foto 2: Geïnfecteerd oog (helemaal links), fases tijdens behandeling en hersteld oog (helemaal rechts).

Wat kun je beter niet doen?
– Te lang wachten met naar de dierenarts gaan. Want hoe eerder een oog goed behandeld wordt, des te succesvoller het resultaat.
– Het oog laten verwijderen, want in veel gevallen blijkt het niet nodig. Zie foto 2: Dit oog was nagenoeg opgegeven, maar herstelde nadat er was overgestapt op een andere oogzalf met antibiotica.

CHLAMYDIA CAVIAE

Chlamydia caviae is een bacterie die bij cavia’s vooral rondom het oog aanwezig is en een oogontsteking (conjunctivitis) kan veroorzaken. Chlamydia caviae is dus een bepaald type ooginfectie. Het is voor gezonde cavia’s vaak niet zo’n probleem en geneest dan vanzelf. Sommige cavia’s hebben een beetje hulp nodig, maar zijn doorgaans goed te behandelen.

Hoe herken je een cavia met Chlamydia caviae?
Veelal zie je dat beide ogen wat tranen, of dat het afwisselt. Ook kan het zijn dat één oog (met name) is aangedaan. Vooral rondom het oog zie je viezigheid, wittige of licht gele vloed en korstjes (zie foto 3).
Symptomen: Traanoog, trekt met het oog, korstjes bij en rondom het oog.

Hoe kan de dierenarts een Chlamydia caviae vaststellen?
De meeste dierenartsen herkennen een ooginfectie goed. Alleen bij ernstige en langaanhoudende klachten kan de dierenarts besluiten om PCR-diagnostiek te doen. De dierenarts neemt dan met een wattenstaafje een beetje slijm of pus af; op de plek van de klachten (oog) en stuurt het monster vervolgens in naar een laboratorium die de PCR-test kan uitvoeren. Middels een PCR-test kan de dierenarts preciezer te weten komen welke bacterie de ooginfectie/ontsteking veroorzaakt. De bacterie kan bij cavia’s soms namelijk leiden tot longontsteking. De dierenarts onderzoekt om die reden ook de luchtwegen.
Diagnostiek: Longonderzoek met behulp van de stethoscoop, soms PCR-test.

Wat kan de dierenarts voor jouw cavia doen?
Indien het alleen aangedane ogen betreft, volstaat een lokale behandeling met oogzalf met antibiotica. Als blijkt dat er ook sprake is van luchtwegklachten, heeft de cavia (ook) een antibioticakuur (doxycycline) nodig.
Behandeling: Oogzalf met antibiotica (terramycin), eventueel antibiotica (doxycycline).

Foto 3: Chlamydia caviae-ooginfectie.

OSSEUZE METAPLASIE

Ineens zie je in het oog van jouw cavia een wit rafelig randje. Het lijkt op oogwit, maar dat is het toch niet helemaal. Niets om je zorgen over te maken. Osseuze metaplasie is een fenomeen dat vaker wordt gezien bij cavia’s en nog vaker bij oudere cavia’s. Vooralsnog wordt het onschuldig beschouwd en is het niet nodig dit te behandelen. Hoe het eruit ziet, zie je op foto 4.

Foto 4: In het oog van de cavia is een wit rafelig randje te zien. Dit is een zogenaamde osseuze metaplasie. De cavia heeft er weinig last van.